معرفی کمیک | بتمن: شوالیه تاریکی باز می‌گردد Batman: The Dark Knight Returns

توسط : در تاریخ : شنبه, ژوئن 28th, 2014

در ادامه‌ی معرفی آثار برتر کمیک‌بوکی این بار نقدی داریم بر کمیک شوالیه‌ی تاریکی بازمی‌گردد اثر فرانک میلر.


شوالیه تاریکی باز می‌گردد Batman: The Dark Knight Returns
بتمن شوالیه تاریکی باز می گردد

  • نویسنده و طراح: Frank Miller
  • ناشر: DC
  • سال انتشار: ۱۹۸۶
  • تعداد قسمت‌ها: ۴

صفحه 40 از قسمت چهارم کمیک

صفحه ۴۰ از قسمت چهارم کمیک

شانزده پنل و گاه بیش از صد کلمه دیالوگ در هرصفحه، کلاژگونه با پنل‌بندی تهاجمی و بافت‌هایی که خلاف زمانه‌ش از آناتومی واقع گرایانه فاصله گرفته، رفیقی می‌گوید درست عین آلبوم عکس، اما به نظرم بیشتر شبیه نگاتیو خام است، نور اتاق تاریک ندیده، مسلسل وار، دقیقاً عین یک ماشین.

بتمن شوالیه‌ی ظلمت بر می گردد را (چرا شوالیه ی تاریکی نه؟ راستش دلیل خاصی ندارم شاید جز این که ظلمت در عنوان به گوش خوش آیند‌تر می‌آید تا تاریکی) شاید در کنار «بتمن سال یک Batman : Year One» باز هم از فرانک میلر و «بتمن لطیفه‌ای که می‌کشد Batman: The Killing Joke» نوشته‌ی آلن مور بتوان تحسین شده‌ترین کمیک‌های بتمن به شمار آورد. هر سه‌ی این کمیک‌ها به نوعی چه بخواهیم و چه نخواهیم جدای از کیفیت آن‌ها از عناوین کلاسیک شده‌ی بتمن هستند. عناوینی که خواندنشان برای درک مهمترین تحولاتی که بتمن از سر گذرانده ضروری به نظر می‌رسد.

-BATM612

صفحه ۷ از قسمت اول کمیک

بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد که به گفته‌ی خود میلر ایده‌ی داستانش متاثر از فیلم “تاثیر ناگهان” که فیلمی از سری فیلم‌های هری کثیف است شکل گرفته حکایتی چهار قسمتی است از بروس وین که بعد از این که مدت‌ها از بازنشسته شدنش می‌گذرد و پا به پیری گذاشته تصمیم به پوشیدن دوباره‌ی پوشش بتمن می‌گیرد. در این راه دختر جوانی به نام «کری کلی» هم به عنوان رابین او را همراهی می‌کند. در این حکایت چهار قسمتی، قسمت اول به مبارزه‌ی بتمن با دوچهره‌ای که اکنون صورتش ترمیم شده اختصاص دارد. در قسمت دوم به مبارزه با رهبردار و دسته‌ای خیابانی با نام «میوتانت‌ها» که گاتهام را به آشوب کشیده‌اند می‌پردازد. در قسمت سوم جوکر او را به چالش می‌کشد و در نهایت وقتی شبح جنگ اتمی بر شوروی سایه انداخته بتمن در آخرین رویارویی‌اش با سوپرمن مواجه می‌شود.

اما آیا کمیک میلر اهمیت خود را از داستان خود می‌گیرد؟ بی شک خیر. اگر بخواهیم منصف باشیم داستان خصوصاً در دو قسمت اول بسیار خوب نوشته شده منتها داستان آن چیزی جدای از روال کمیک‌های آن دوران نیست. بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد روایت در هم پیچیده‌ی «نگهبانان» یا حتی در بین کمیک ها و گرافیک نوول های خود بتمن آن سفر آیینی و غریب بتمن «تیمارستان آرکام» را ندارد. بی شک بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد و همین‌طور کار دیگر میلر بتمن سال یک بسیاری از کلیشه‌های روایی مرسوم در کمیک‌های آن دوران را می‌شکند و تصویری بسیار متفاوت از آن چیزی که تا به حال از بتمن دیدیم به نمایش می‌گذارد( از کلمه‌ی واقع گرا اجتناب می‌کنم چون چیزی که میلر می سازد واقع گرا نیست و قرار هم نیست واقع گرایانه هم باشد. بر عکس چیزی که این سال‌ها آن چنان در مقاله‌های مختلف به غلط رویش تاکید شده میلر نسبتی با واقع گرایی که به او نسبتش می دهند ندارد) در بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد ما یک داستان کلاسیک بتمن داریم که کمی هم به آن چاشنی عصبیت راست افراطی (این نکته در زمانی که کمیک‌ها تقریباً در انحصار نویسنده‌های چپ بود جالب توجه است) و گرایش‌های ضد ریگان در هم آمیخته.

صفحه 48 از قسمت سوم کمیک

صفحه ۴۸ از قسمت سوم کمیک

ریگان در بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد حضور فیزیکی و قابل لمس دارد که البته تمسخر ریگان از دید میلر بیشتر از این جنبه است که ریگان اقتدار روزولت را ندارد. البته در کمال تعجب همین نگاه محافظه کارانه از بتمن میلر بتمنی متفاوت می‌سازد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. منتها به غیر از این مورد میلر سخت پایبند قصه‌های کلاسیک است. چیزی که در طی دو دهه او را با خود عقب کشانده و در نهایت با گرافیک نوول ” وحشت مقدس” بن بست کار میلر را به رخ می‌کشد. گرافیک نوولی که با وجود وجوه بصری چشمگیری‌اش به کپی ضعیف از کارهای میلر می‌ماند.

چیزی که میلر را با گذشتگانش متفاوت می‌کند و بعضی از دست آوردهایش را برای آیندگانش دست نیافتنی را باید در شیوه‌ی روایت و سبک بصری جست و جو کرد. میلر نوید دهنده‌ی عصر ویدیو و بتا مکس است و تغییرات و گسست فرهنگی که از رکود دهه‌ی هشتاد پدید آمد. قبل از او بسیاری کوشیدند که از امکانات بصری سینما و رسانه‌های مشابه در کمیک بهره ببرند. اما یک نگاه دقیق نشان می‌دهد که اکثر این تلاش‌ها ناموثر بوده‌اند. کاری که میلر کرد تنها اقتباس از آن امکانات نبود. میلر اولین کسی بود که واقعاً امکانات این رسانه‌ها را بدون این که فراموش کند چیزی که دارد می‌سازد یک کمیک است و نه مثلاً فیلم به کمیک‌بوک‌ها انتقال داد.

کاری که میلر کرد از حیث گستردگی و از نظر گستردگی و تاثیرش با کارهای روبر مامولیان سینماگری که خود از تئاتر آمده بود در دهه‌ی سی و شروع سینمای ناطق قابل مقایسه است. همان‌طور که دهه‌ی دوم قرن بیستم کارگردانانی مثل گریفیث با نماهای درشتش به تماشاگران فهماند سینما چیزی یک سر متفاوت از یک تئاتر فیلم شده است، میلر با تأخیر بسیاری در مقایسه با سینما و در نسبت به عمر رسانه‌ی کمیک این کار را انجام می‌دهد.

تصویر 1 صفحه 48 از قسمت اول کمیک

تصویر ۱ از صفحه ۴۸ از قسمت اول کمیک

شاید اولین و مهم ترین نقطه‌ی تمایز میلر در مورد نحوه‌ی صفحه بندی کمیک است. نکته این است که میلر تقریباً اولین کسی است که به صفحه‌ی کمیک به عنوان یک کلیت نگاه می‌کند و صفحه‌ی کمیک را نه تعدادی از نقاشی‌های متحرک یک داستان مصور در نظر می گیرد که تنها وظیفه‌اشان روایت داستان است و نه مجموعه‌ای از نماهای متحرک که خواننده آن‌ها را به مانند انیمیشن به ترتیب می‌بیند. صفحه اولین بار در کار میلر به  عنوان مجموعه‌ای از پنل‌ها که بر هم تأثیر متقابل دارند و گاه هم‌زمان دیده می‌شوند توجه کرد و همین‌طور اولین بار از بر هم کنش جدی پنل‌ها استفاده کرد. به طور مثال در صفحه‌ی انتهایی بخش رویارویی بتمن با دو چهره (به تصویر ۱ نگاه کنید) میلر صفحه را به دو نیمه‌ی پنج پنلی در بالا و در پایین تقسیم می‌کند که دانه‌دانه هر کدام قرینه‌ی نماهای مشابه با نماهایی که یک به یک قرینه هستند ضمن تأکید بر آینه وار بودن موقعیت بر تشابه دو چهره و بتمن تاکید می‌ورزد در عین حال با استفاده از کنار هم‌چینی نمای نزدیک میمیک صورت چهره‌ی هاروی دنت و میمیک و شمایل بدون تغییر چهره‌ی بتمن مشابهی از آن چیزی که اثر کولشف در سینما می‌نامند به ما می‌دهد (برای خوانندگان کم اطلاع‌تر این توضیح را بدهم که اثر کولشف تکنیکی است متعلق به سینمای مونتاژ شوروی. به طور خلاصه یعنی این که کنار هم قرار دادن دو نمای متفاوت اثر حسی متفاوتی بر بیننده می‌گذارد تا یک نمای تکی. مثلاً اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم قرار دادن نمایی از یک صورت بدون احساس و بعد نشان دادن نمایی از یک کاسه‌ی سوپ می‌تواند این تصور را در بیننده ایجاد کند که فرد نشان داده شده در صحنه‌ی اول گرسنه است. در حالی که اگر جای نمای سوپ را با یک سنگ قبر عوض کنیم می‌تواند این تصور را به وجود آورد که فردی که در نمای اول حضور دارد مغموم و عزادار است یعنی القای دو احساس متفاوت و حتی متضاد بدون تغییر دادن نمای اولی) منتها میلر روی روند را به جای این که در تداوم چپ به راست کمیک اجرا کند با جفت کردن نماهای کنش هاروی دنت و واکنش بتمن در زیر هم بدون این که تداوم خوانش را به هم بزند به نوعی میمیک صورت دوچهره را در بتمن هم انعکاس می‌دهد. ما در خوانش ردیف پایینی تصویر به نوعی داریم انعکاس صورت هاروی دنت را در بتمن می‌بینیم. چیزی که قرینه بودن نمای اول و نمای آخر صفحه هم تاثیر آن را دو چندان می‌کند. اما تفاوت میلر تنها در نحوه‌ی متفاوت استفاده‌اش از تکنیک‌های سینمایی در کمیک نیست. او امکاناتی از رسانه‌ی کمیک را که بلا استفاده بودند احیا کرد و در سطحی بالاتر مورد استفاده قرار داد.

تصویر 2 از صفحه 11 قسمت اول کمیک

تصویر ۲ از صفحه ۱۱ قسمت اول کمیک

به طور مثال صحنه‌ی معروف سقوط بروس وین در چاه خفاش‌ها (تصویر ۲) که احتمالاً بازسازی سر دستی‌اش را در فیلم بتمن: شوالیه‌ی تاریکی می‌آغازد نولان دیده‌اید. میلر از نما آواها نه برای جایگزینی نبود صدا در کمیک بلکه از آن به عنوان نشانه‌های تصویری استفاده می‌کند. در تصویر نما آواها جانشین طراحی خفاش‌ها می‌شوند. یا نما آواهایی که در تصویر شماره ی ۳ جو فوتوریستی کمیک را در رویارویی میوتانت و بت موبیل تشدید می‌کنند.

تصویر 3 از صفحه 19 قسمت دوم کمیک

تصویر ۳ از صفحه ۱۹ قسمت دوم کمیک

اما جدا از تمام ترفندهای میلر و طراحی‌های فوتوریستی که در ترکیب با سایه‌ها و لبه‌های تیز طراحی‌های اکسپرسیونیستی کمیک که جلوه‌ای متفاوت به کمیک بخشیده (و البته بررسی بیشترش فرصتی دیگر می‌طلبد) بهتر است به چیزی اشاره کنیم که شاید عمده‌ترین تفاوت میلر با پیشینیانش بوده. شخصیت خود بتمن.

در ابتدای کمیک متن مقاله‌ای از جیمی اولسن (همکار و عکاس سوپرمن در مجله‌ی دیلی پلنت) به نقل از خاطرات زمان ابر قهرمانان می‌پردازد. در انتهای مقاله از آن مرد خشن و ظالم یعنی بتمن نام می‌آورد. چیزی که کلید معمای محبوبیت بتمن میلر است. آلن مور در کتاب چگونه کمیک بنویسیم خود از استن لی به عنوان کسی نام می‌برد که کاراکترهای تک‌بعدی قبل از خود را به کاراکترهای دو بعدی تبدیل کرد. عموم شخصیت‌های آفریده‌ی استن لی که از معروف‌ترین‌هایشان می‌شود از اسپایدرمن و هالک نام برد در ابتدا علاوه بر وجه ابر قهرمانانه‌شان نوعی ضعف شخصیتی ساده داشتند که عامل کشمکش درونیشان بود. بتمن میلر هنوز شخصیتی چند وجهی نیست اما میلر اگر چه نه اولین ولی از اولین افرادی است که با این ایده بازی می‌کند که قهرمان کمیک لزوماً نباید آدمی خوش مشرب و کاریزماتیک باشد. با بتمن شوالیه‌ی ظلمت باز می‌گردد میلر یک عصر به اتمام می‌رسد همان‌طور که مشت ستاره‌ی شمال همین کار را با مانگاها کرد. بتمن کمیک میلر بر خلاف بتمن کلاسیک‌تر کدهای اخلاقی کمتری دارد. هم‌چنان در مقابله با جوکر، بتمن نیست که او را می‌کشد اما از طرف دیگر برای نابود کردن رهبر میوتانت‌ها ترتیب فرارش را از زندان می‌دهد. بتمن پیچیده‌تری که امروز می‌شناسیم را میلر خلق کرد و ایده‌ی این که بتمن همزاد ضد قهرمانانش است را باز برای نخستین بار میلر مطرح کرد. عملی که به شکل انفجاری ناگهان کل دنیای کمیک را دگرگون ساخت. نویسنده‌ها ناگهان فهمیدند که می‌شود قهرمانانشان را به نحوه‌ای دیگر بنویسند چیزی که باعث شد کمیک‌های دهه ی نود سیمایی دگرگونه داشته باشند نسبت به چیزی که قبلاً بودند.

و اما شاید بهتر باشد سخن را بیشتر از این به درازا نکشانیم. بتمن: شوالیه‌ی ظلمت باز می گردد از اولین کمیک‌هایی بود که خوب نوشته شده بود و هنوز خوب باقی مانده است. می‌شود در مورد صحنه‌ی اسب سواری بتمن در شهر قلم فرسایی کرد و یا بیشتر در مورد نبرد گروه میوتانت ها و بتمن یا درباره‌ی حکایتی که کمیسر گوردون درباره‌ی پرل هاربر و خبر داشتن روزولت از حمله تعریف می‌کند، چیزی که جوهره‌ی قهرمان مدرن میلر را می‌سازد نوشت. اما به جای بیشتر نوشتن تنها یک توصیه دارم. آن را بخوانید.

فرزاد خلیلیان
۹ از ۱۰


 کپی‌رایت © ۲۰۱۴ فانتزیِ کمیک

هرگونه کپی‌برداری و یا استفاده از نظرات منتقد به عنوان نظرات شخصی بدون ذکر منبع مجاز نمی‌باشد


    • MEHRAN
      در پاسخ به MEHRAN

      مثل همیشه فوق العاده بود فرزاد. دستت درد نکنه و یه عذرخواهی به خاطر این که این نقد قرار بود پارسال منتشر بشه و ببخشید که این‌قدر طول کشید.

    • حجت مزارعی
      در پاسخ به حجت مزارعی

      یکی از زیباترین کمیک هایی که تابحال خوندم…یه حسی بهم میگه اون جمله معروفی که بتمن درحالی که دستش روی گلوی سوپرمنه به کلارک میگه توی طلوع عدالت هم استفاده میشه
      ممنون فرزاد

    • Farzan
      در پاسخ به Farzan

      فوق العاده بود، فرزاد. یعنی اینقدر خوب بود که من هی می‌خوندم خدا خدا می‌کردم تموم نشه.
      فقط این رابین ماجرا اسمش کری کلی بودا نه کریس کلی.

    • mehran parker
      در پاسخ به mehran parker

      این کمیک دقیقا عین کامیکشه صحنه به صحمه حتی اگر کارنونش را دیده باشید میتوانید پایانش را حدس بزنید.

    • mehran parker
      در پاسخ به mehran parker

      ببخشید منظورم این بود که عین کارتونشه.

      • MEHRAN
        در پاسخ به mehran parker

        اتفاقاً بزرگترین اشتباهی که DC کرد ساختن اقتباس کارتونی از ۲تا از بهترین کارهای میلر بود. به هیچ وجه نمی‌شه این فرمت رو توش درآورد و اصلاً هیچ‌کدوم از کارتون‌ها نزدیک هم نشدن به چیزی که تو کمیک‌ها بود.

        • حمیدرضا
          در پاسخ به MEHRAN

          آقا مهران از یه جنبه حق با شماست… انیمیشن بتمن: سال اول اصلاً جالب نبود در حالی که من کمیکشو دوست داشتم
          امّا من که به شخصه عاشق کمیک بازگشت شوالیه ی تاریکی ام، از انیمیشنش هم خیلی راضی بودم گرچه قبول دارم که در حد کمیکش نبود

          • Strix
            در پاسخ به حمیدرضا

            از یه چیز سال اول بدم میاد!
            این که سلینا کامل یه *********
            کلا میلر دوست داره همه چیز رو خفن نشون بده برای همین کاراش طرفدارای جدید بتمن میگن کاراش خوبه !
            شما برو تو سال های اخیر کاراش ببین فقط همین دارک نایت ریترنز اش خوب بود کلا دوست داره شخصیت ها رو عوض کنه !

    • فرید
      در پاسخ به فرید

      عالی بود فرزاد…

    • محمد
      در پاسخ به محمد

      من کمیکش رو نخوندم ولی انیمیشن دوقسمتی که ازش دیدم بهترین انیمیشن ابرقهرمانی بود که تاحالا دیدم

    • دردویل
      در پاسخ به دردویل

      عالی بود اما چرا بتمن شوالیه ی تاریکی می آغازد؟ بهتر نبود مینوشتی آغاز می کند آخه می آغازد عجیبه یکم. کارتونش هم خوب بود اما کمیکش در یه سطح دیگست.

    • باسوات
      در پاسخ به باسوات

      بتمن پتانسیل خفن شدن زیاد داره:دی
      ولی۹ کم نیست ؟ به نظرم حقش ۹٫۵ تا ۹٫۷۵ هست.

      • Farzad
        در پاسخ به باسوات

        نوپ علتش هم گفتم. نه و هفتاد و پنج هم من به هیچ کمیکی ندادم و اصن با اعشاری میونه ای ندارم. نه و نیم هم خب کمیکای نسبتاً کامل رو می دم بهشون.
        بتمن شوالیه ی تاریکی باز می گردد کمیک خوبیه ولی توی متن هم اشاره کردم. قسمت سوم که مربوط به جوکر بود داستان رو سر هم بندی کرده بود. و قسمت چهارم که بتمن علیه سوپرمن بود بین خوب بودن و بد بودن نوسان داشت. و پایان بی رو درواسی یه کم هندی طور بود به نظرم. منظورم دو صفحه ی آخرشه. خلاصه این که تو بازخوانی دوم حتی ممکنه بهش هشت بدم. هر چند کمیک مهمیه منتها به نظرم بی رحم بودن نسبت به کمیکایی که دوستشون داریم مهم تره.
        شوالیه ی تاریکی باز می گردد خیلی کمیک خوبیه. و به غیر اون بی نهایت کمیک دوران ساز و مهمیه ولی نباید این رو هم انکار کنیم که با وجود تمام دست آورداش چیزای زیادی داره که امروز غبار زمان به خودش گرفته.

    • MEHRAN
      در پاسخ به MEHRAN

      آقا تشکر بسیار اصلاً یادم نبود لینکا رو بزارم.

    • DC
      در پاسخ به DC

      این کمیک واقعا عالیه
      من حتی از انیمیشنش هم واقعا خوشم اومد
      خدا کنه تو فیلم بتمن علیه سوپرمن : طلوع عدالت هم خوب ازش استفاده کنن

    • Steve Rogers
      در پاسخ به Steve Rogers

      کسی لینک انیمیشنشو داره ؟؟؟

    • داتیس
      در پاسخ به داتیس

      مرسی عالی بود

    • x man
      در پاسخ به x man

      ممنون،به نظر من هم خوبه

    • شوالیه تاریکی
      در پاسخ به شوالیه تاریکی

      سلام و تشکر بابت این مقاله خوب.
      میخواستم بگم من کمیک Detective Comics #33 رو ترجمه کردم که البته خداییش کار سختی بود.گرافیست که اصلا نداشتم.بنابراین زیاد ظاهر خوبی. نداره.البته چون اولین تجربه من تو ترجمه کمیک بود زیاد تو معنی ها بودم.میخواستم بگم شما مایل به دریافت این کمیک هستید؟

      • MEHRAN
        در پاسخ به شوالیه تاریکی

        لطفاً از طریق صفحه تماس با ما مطرح کنید تا تو ایمیل صحبت کنیم. کمیک رو هم همون جا ارسال کنید برامون.

    • شوالیه تاریکی
      در پاسخ به شوالیه تاریکی

      ارسال شد.

    • شوالیه تاریکی
      در پاسخ به شوالیه تاریکی

      مهران کمیک به دستت رسید؟
      :-ا

    • شوالیه تاریکی
      در پاسخ به شوالیه تاریکی

      دوباره ارسال شد.

    • danial
      در پاسخ به danial

      سلام لینک دانلود خرابه میزنه file not found لطفا تصحیح کنید.

    • dark knight
      در پاسخ به dark knight

      سلام دوستان اگه ممکنه میشه لینک دانلود این کامیک رو قرار بدین؟

    • asin
      در پاسخ به asin

      کمیکهای این سری رو از کجا میتونم دانلود کنم دو تا لینک بود نظرات ولی کار نکردن در ضمن ترجمه شده این کمیک ها جایی موجوده؟

    • سروش
      در پاسخ به سروش

      من می دونم خیلی کمیک خوبیه.از روشم اقتباس شده(دو تا انیمیشن) و خیلی فرانک میلر واسش گل کاشته و به ذات شخصیتش وفادار بوده ولی یه نقد کوچیک از مقالت دارم دوست عزیز:خیلی پیچیده و با استفاده از کلمات قلمبه سلمبه نوشتیش 😁.باهات در تمام زمینه هایی که گفتی موافقم و البتّه یه نمیه ای طول کشید تا درست حسابی معنی حرفاتو بفهمم ولی مقاله ای خوبه که حداقل کلمات خفن! تو خودش داشته باشه.
      دست درست.